Note: The tonic system has beenchanged from polytonic to monotonic, otherwise the spelling ofthe book has not been changed. Footnotes have been converted toendnotes.//Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σεμονοτονικό. Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία τουβιβλίου.
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ "ΕΚΛΕΚΤΑ ΕΡΓΑ"ΑΡΙΘ. 48
ΟΙ ΕΥΤΡΑΠΕΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
ΤΟΥ
ΝΑΣΡ-ΕΝ-ΝΤΙΝ ΧΟΤΖΑ
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ
ΓΕΩΡΓΙΟΥ I. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
ΑΘΗΝΑΙ
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ "ΕΚΛΕΚΤΑ ΕΡΓΑ,, αριθ.48
ΟΙ ΕΥΤΡΑΠΕΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
ΤΟΥ
ΝΑΣΡ-ΕΝ-ΝΤΙΝ ΧΟΤΖΑ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΑΒΙΚΟ
ΚΩΣΤΑ ΤΡΙΚΟΓΛΙΔΗ
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ
ΓΕΩΡΓΙΟΥ I. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
ΑΘΗΝΑΙ
1921
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Ο Νασρ-εν-Ντιν Χότζα είναι δημοτικώτατος σ' όλους τουςΑνατολικούς λαούς, συνεπώς και σ' εμάς τους Έλληνες. Τ' ανέκδοτάτου, τ' αστεία του, οι ιστορίες του, οι παροιμίες του φέρονταιαπό στόμα σε στόμα. κι' αποτελούν, οιωνεί, την λαϊκήν σοφίαν. Μ*όλο το άβαθό τους — πολλές φορές — και την ανοησία τους, ο λαόςβρίσκει πάντα την κατάλληλη ευκαιρία να τις εφαρμόση και να δώσησ' αυτές πλάτος εννοίας και φιλοσοφική βαθύτητα. Πόσες φορές —μιλώντας με ανθρώπους του λαού, δεν ακούς το στερεότυπο «Μια φοράο Στρατηχόντζας . . . . .» Γιατί στο στόμα του λαού, που έχει τηνιδιοφυΐα όλα τα ξενικά ονόματα να τα συμμορφώνη με τη φθογγολογίατου και με το τυπικό του, το αραβικό όνομα Νασρ-εν-ΝτινΧότζα (που αραβικά σημαίνει Νίκη της θρησκείας) έγεινερωμαίικα, στην αρχή Ναστρεδίν Χόντζας, και σιγά, σιγάξέπεσε σε ποιο ρωμαίικο, Στρατηχόντζας.
Ο Στρατηχότζας, λοιπόν, ήταν ένας από τους πιο αγαπημένουςφιλόσοφους του Ελληνικού λαού και τ' ανέκδοτά του, πότε αλλαγμένασύρριζα και πότε παρατεντωμένα σα λάστιχα αλατίζουν καινοστιμίζουν συχνά τις κουβέντες και τις συζητήσεις του λαούμας.
Αν ερωτήσης έναν άνθρωπο του λαού τι ήταν ο Στρατηχότζας, θασου πη δίχως δισταγμό:
— Έλληνας! . . .
Ίσως, μάλιστα, να σου προσθέση πως τον είχε γνωρίση κι' οπάππους του γιατί ήτανε συχωριανός του! Απαράλλακτα όπως και, οιΤούρκοι τον θέλουν Τούρκο με πατρίδα και με τόπο δράσεως πότε τοΙκόνιον, πότε την Προύσσα, πότε το Αβρί Σεχίρ κλπ. Ο Τουρκικόςλαός πιστεύει, μάλιστα, πως στην Προύσσα υπάρχει ο τάφος του, καιτόνε δείχνουν κιόλας! Οι Πέρσαι τον θέλουν Πέρση, κ' οι ΆραβεςΆραβα. Τι είνε επί τέλους αυτός ο πολυθρύλητοςς Χότζας; Είνεαπλούστατα, ο λαός ο ίδιος, ο λαός της Ανατολής που δημιούργησεένα όνομα για να του φορτώση στη ράχη του όλην τη λαϊκήθυμοσοφία. Κι' όταν αμφισβητείται η ύπαρξι του Ομήρου, κι αυτούακόμα του Σαίξπηρ η ύπαρξι, δεν είνε τόσο σπουδαίο και τόσοαδύνατο ν' αμφισβητηθή και η ύπαρξι ενός αγαθού Χότζα.
Οι ιστορίες του στο Ελληνικό κοινό είνε γνωστές από μια παληάέκδοση της Βενετίας, μετάφραση από το Τουρκικό, όπου ο ανώνυμοςμεταφραστής μας παρουσιάζει το Χότζα ως Τούρκο. Προ είκοσιπερίπου ετών, έγεινε κ' εδώ μια έκδοση της ανθρωπιάς, σε δύο ήτρία τυπογραφικά φύλλα, από το μακαρίτη Βασίλειο Κάνδη,αρχιλογιστή του Κεντρικού Πρακτορείου των Εφημερίδων. Στημετάφρασί του αυτή, ο μακαρίτης Κάνδης υπεστήριζε πως έδινε τουςαληθινούς μύθους «του Τούρκου Αισώπου».
Ως τόσο και μ' όλη τη βεβαίωσι του Κάνδη, ο Νασρ-εν-ΝτινΧότζας δεν ήταν Τούρκος, ούτε οι ιστορίες του είνε τούρκικες. Τονευτράπελον αυτόν τύπο του λαϊκού σοφού, τον έχουν, και τον θέλουνδικό τους — όπως είπα παραπά